بخشش در شعر پنج شاعر

نزدیک‌ترین ابیاتِ هر شاعر به این موضوع، برگزیده با جست‌وجوی معنایی؛ هر بیت به شعر کاملش پیوند دارد.

حافظ دربارهٔ بخشش

قصیده شماره ۱ - در مدح شاه شجاع
در جنب بحر جود تو از ذره کمتر استصد گنج شایگان که ببخشی به رایگان
قطعه شماره ۱۷
هر که بخراشدت جگر به جفاهمچو کان کریم زر بخشش
قطعه شماره ۷
دگر کریم چو حاجی قوام دریادلکه نام نیک ببرد از جهان به بخشش و داد
غزل شماره ۱۲۳
پیر دردی کش ما گر چه ندارد زر و زورخوش عطابخش و خطاپوش خدایی دارد
غزل شماره ۲۳۰
طمع ز فیض کرامت مبر که خلق کریمگنه ببخشد و بر عاشقان ببخشاید
غزل شماره ۳۹۸
با دوستان مضایقه در عمر و مال نیستصد جان فدای یار نصیحت نیوش کن
قصیده شماره ۲ - قصیده در مدح قوام الدین محمد صاحب عیار وزیر شاه شجاع
زهی حمیده خصالی که گاه فکر صوابتو را رسد که کنی دعوی جهانبانی
غزل شماره ۱۴۶
سراسر بخشش جانان طریق لطف و احسان بوداگر تسبیح می فرمود اگر زنار می آورد

خیام دربارهٔ بخشش

رباعی شماره ۶۹
بسیار چو تو روند و بسیار آیندبربای نصیب خویش کت بربایند
رباعی ۴۵
بسیار چو تو روند و بسیار آیند.بربای نصیب خویش کت بربایند.
رباعی شماره ۹۲
انصاف مرا ز غنچه خوش می آیدکو دامن خویشتن فراهم گیرد
رباعی شماره ۱۴۷
می خوردن و گرد نیکوان گردیدنبه زانکه بزرق زاهدی ورزیدن
رباعی شماره ۱۲۰
با سرو قدی تازه تر از خرمن گلاز دست منه جام می و دامن گل
رباعی شماره ۱۷۱
میکرد دلیر کوزه را دسته و سراز کله پادشاه و از دست گدای
رباعی ۸۳
چون باده خوشگوار نوشید به هم،نوبت چو به ما رسد نگونسار کنید.
رباعی شماره ۱۵۷
آن مایه ز دنیا که خوری یا پوشیمعذوری اگر در طلبش میکوشی

سعدی دربارهٔ بخشش

سر آغاز
جوانمرد و خوش خوی و بخشنده باشچو حق بر تو پاشد تو بر خلق پاش
حکایت شماره ۴۶
حکیمی را پرسیدند از سخاوت و شجاعت کدام بهتر است گفت آن که را سخاوتست به شجاعت حاجت نیستزکوه مال بدر کن که فضله رز را
قصیده شماره ۲۱ - در ستایش شمس الدین حسین علکانی
به جوانمردی و درویش نوازی، مشهوربه توانگردلی و نیک نهادی، مشهود
حکایت پدر بخیل و پسر لاابالی
جوانمرد را زر بقائی نکردبه یک دستش آمد، به دیگر بخورد
حکایت
کرامت جوانمردی و نان دهی استمقالات بیهوده طبل تهی است
حکایت در آزمودن پادشاه یمن حاتم را به آزاد مردی
جوانمرد و صاحب خرد دیدمشبه مردانگی فوق خود دیدمش
حکایت حاتم طائی و صفت جوانمردی او
کسان را درم داد و تشریف و اسبطبیعی است اخلاق نیکو نه کسب
شماره ۵۷
آدمی فضل بر دگر حیوانبه جوانمردی و ادب دارد

فردوسی دربارهٔ بخشش

بخش ۵ - رزم خاقان چین با هیتالیان
چنین داد پاسخ که از مرد دوستجوانمردی وداد دادن نکوست
بخش ۱۲ - وفات یافتن قیصر روم و رزم کسری
سخن را مگردان پس و پیش هیچجوانمردی وداد دادن بسیچ
پادشاهی بهرام شاپور
کسی کو به بخشش توانا بودخردمند و بیدار و دانا بود
بخش ۶۳
همه بی نیازی و نیک اختریبزرگی و مردی و افسونگری
بخش ۲۸
که فرزانه و مرد پرخاشخرز بخشش به کوشش نیابد گذر
بخش ۶
به شادی در بخشش اندر گشادبر اندازه یارانش را هدیه داد
بخش ۱
به بخشش همی گنج بپراگندبه دانایی از گنج نام آگند
اندر ستایش سلطان محمود
که گنجش ز بخشش بنالد همیبزرگی ز نامش ببالد همی

مولوی دربارهٔ بخشش

غزل شماره ۱۱۹
این کیسه گشاده از سخاوتکه خرج کنید بی محابا
غزل شماره ۲۷
بدهد درم ها در کرم او نافریدست آن درماز مال و ملک دیگری مردی کجا باشد سخا
بخش ۹۶ - باخبر شدن آن غریب از وفات آن محتسب و استغفار او از اعتماد بر مخلوق و تعویل بر عطای مخلوق و یاد نعمتهای حق کردنش و انابت به حق از جرم خود ثم الذین کفروا بربهم یعدلون
آن سخا و رحم هم تو دادیشکز سخاوت می فزودی شادیش
بخش ۹۲ - قصه اعرابی و ریگ در جوال کردن و ملامت کردن آن فیلسوف او را
صبر و ایثار و سخای نفس و جودباد داده کان بود اکسیر سود
بخش ۱۷۶ - قصد شاه به کشتن امرا و شفاعت کردن ایاز پیش تخت سلطان کی ای شاه عالم العفو اولی
ای همایی که همایان فرخیاز تو دارند و سخاوت هر سخی
بخش ۱۰۹ - تفسیر دعای آن دو فرشته کی هر روز بر سر هر بازاری منادی می کنند کی اللهم اعط کل منفق خلفا اللهم اعط کل ممسک تلفا و بیان کردن کی آن منفق مجاهد راه حقست نی مسرف راه هوا
آن درم دادن سخی را لایقستجان سپردن خود سخای عاشقست
غزل شماره ۲۴۵۱
هر نیکوی که تن کند از لطف داد جان بودمن هر سخا که کرده ام بود آن سخای آشتی
بخش ۱۰۸ - حکایت صدر جهان بخارا کی هر سایلی کی به زبان بخواستی از صدقه عام بی دریغ او محروم شدی و آن دانشمند درویش به فراموشی و فرط حرص و تعجیل به زبان بخواست در موکب صدر جهان از وی رو بگردانید و او هر روز حیله نو ساختی و خود را گاه زن کردی زیر چادر وگاه نابینا کردی و چشم و روی خود بسته به فراستش بشناختی الی آخره
داد بسیار و عطای بی شمارتا به شب بودی ز جودش زر نثار